Aandeel vrouwen in topfuncties in Nederland

Wet ingroeiquotum en streefcijfers

Op 1 januari 2022 is de Wet ingroeiquotum en streefcijfers ingegaan, om ongelijkheid tegen te gaan.

• Beursgenoteerde ondernemingen: minimaal 1/3 van de raad van commissarissen moet vrouw zijn én minimaal 1/3 man.
• Grote vennootschappen: moeten zelf streefcijfers opstellen voor de verhouding mannen/vrouwen in de raad van commissarissen, raad van bestuur en subtop, en hierover rapporteren.

In Nederland zijn er ongeveer 100 beursgenoteerde bedrijven en 5000 grote vennootschappen.

Grote vennootschappen zijn nv’s en bv’s die voldoen aan minstens twee van de drie volgende criteria:

• Waarde van de activa van meer dan 20 miljoen euro.
• Netto-omzet van meer dan 40 miljoen euro.
• 250 werknemers of meer.

Sancties bij het niet halen van ingroeiquotum en streefcijfers

Aan de streefcijferregeling zit geen sanctie, het is voldoende om transparantie te verstrekken. De streefcijfers, de actuele m/v verhouding en plannen van aanpak van de bedrijven worden namelijk jaarlijks openbaar gemaakt op de website van de Sociaal-Economische Raad (SER).

Waarom is er geen ingroeiquotum en streefcijfers voor raden van bestuur (RvB)?

Voor de hoogste laag in grote bedrijven, de raad van bestuur (RvB), is er geen ingroeiquotum of streefcijfer voor het aandeel vrouwen. De politiek vond een quotum te dwingend, bedrijven lobbyden ertegen en men wilde eerst het quotum voor commissarissen uitproberen. Daardoor moeten bedrijven alleen zélf streefcijfers opstellen voor hun bestuur, maar die zijn niet bindend, waardoor de representatie van vrouwen in topbestuur nauwelijks vooruitgaat.

Waarom streeft de wet ingroeiquotum en streefcijfers naar 1/3 vrouwen en niet 1/2 in de raad van commissarissen (RvC)?

Het is opvallend dat de Wet ingroeiquotum en streefcijfers streeft naar één derde vrouwen in de raad van commissarissen, terwijl een 50/50-verdeling logischer en eerlijker zou zijn. Deze norm is vooral een politiek compromis, waardoor bedrijven vaak stoppen zodra het minimum is gehaald. Bij de totstandkoming van de wet waren partijen bang dat een verplicht 50/50-quota te ingrijpend zou zijn, te veel weerstand zou oproepen bij bedrijven en mogelijk juridisch kwetsbaar zou zijn. Een derde werd gezien als een veilige ondergrens die diversiteit zou stimuleren zonder dat organisaties hun volledige benoemingsbeleid drastisch hoefden om te gooien. Het resultaat is dat de wet inzet op meer balans, maar niet op echte gelijkheid.

Waarom is er geen richtlijn voor kleinere bedrijven?

De Wet ingroeiquotum en streefcijfers is natuurlijk een leuk begin, maar de overgrote meerderheid van de bedrijven in Nederland is (veel) kleiner. Niet beursgenoteerd en ook geen grote vennootschap. Het merendeel van de Nederlandse organisaties blijft dus volledig buiten beeld. Oftewel, juist op de plekken waar de meeste vrouwen werken is er geen enkele noodzaak om doorstroom te stimuleren, wat de structurele ongelijkheid in het bedrijfsleven in stand houdt.

Advies: voer een streefcijfer in voor gelijkheid in leidinggevende posities. Dit is toepasbaar én controleerbaar bij de meeste organisaties in Nederland.